HAYALET AĞLAR TEHLİKESİ
araştırma

Editörün Notu: İnsan faktörünün doğaya olan olumsuz etkisini ekosistemin her noktasında görüyoruz. Yapay yolla su altı ekosistemine verdiğimiz zararlardan bir tanesi de “hayalet ağlar”. Kulübümüz 2 yıldızlarından Baran Doğru, hayalet ağların doğal yaşama olan etkilerini bizler için yazdı. Keyifli okumalar!

Çeşitli sebeplerden dolayı denizlerde bırakılan ve avlanmaya devam ederek bulunduğu bölgede canlılığa, ekosisteme zarar vermeyi sürdüren ağlar hayalet ağlar olarak tanımlanıyor. Balıkçının kendine fazla güvenmesi, olumsuz hava koşulları veya kaçak avlanan bir teknenin yakalanacağını fark edip kaçması bu ağların bırakılma/geri çekilememe sebeplerinin başında geliyor.

Dünya çapında her yıl ortalama 650 bin ton balıkçılık ağının denizlerde, haliçlerde ya da körfezlerde kaybolduğu tahmin ediliyor. Hayalet ağların tüm dünyada ne kadar ciddi bir problem olduğunu ve önüne geçilmezse su altı yaşamına çok büyük zararlar verebileceğini kestirmek hiç de zor değil.

Hayalet ağlar canlıların barınma ve beslenme gibi davranışlarını olumsuz etkileyerek göç yollarının bozulmasına, genel anlamda habitatlarının parçalanmasına veya yok olmasına sebep oluyor. Örneğin, dünya ölçeğinde her yıl 1 milyon deniz kuşu ve yüz binin üzerinde deniz memelisi bu ağlar yüzünden hayatını kaybediyor.

hayalet ağlar tehlikesi

Ülkemiz özelinde de durum hiç farklı değil. Türkiye’de yoğun bir şekilde avcılık yapan 15.000 tekne var ve yılda 1000 ila 1500 km arası uzunlukta ağın denizde kaldığı ve avcılığa devam ettiği tahmin ediliyor. Çoğunluğu sentetik olan ve yurt dışından getirilen ağlar 8 hatta 10 yıla kadar hayalet avcılık yapabiliyor.  Bu sürede çürüyen ağlar ve kurşundan yapılmış parçaları da deniz canlılarına ve bitki örtüsüne telafisi mümkün olmayan fiziksel ve kimyasal zararlar veriyor.

2014 yılında, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulamaya konan “Denizlerin Terk edilmiş Av Araçlarından Temizlenmesi Projesi” sayesinde bu ağların çıkarılması ve daha sonrasında geri dönüşüme gönderilmesi hedefleniyor. Geri dönüştürülen ağların hem hava ve su kirliliğinin önüne geçilmesi hem de tekstil sektörünün ham madde arayışı hususlarında önemli katkı sağlayacağı düşünülüyor.

Yine bu proje kapsamında, hayalet ağlara dikkat çekmek üzere yapılan iletişim çalışmaları kapsamında heykeltıraş Ömer Faruk Kılıç tarafından tamamen ağlardan oluşan bir heykel yapıldı ve bu heykel Akyaka’da sergilendi.

ağlardan heykel
Bu konuda biz dalıcılara da önemli görevler düştüğüne inanıyorum. Denizlerin öncelikli olarak deniz canlılarının evi olduğu ve bizlerin birer ziyaretçi olduğumuz bilinciyle ekosisteme zarar verme eğiliminde olanları uyarmalı, bilinçlendirmeye çalışmalıyız ve kendimiz de bu davranışlardan kaçınmalıyız. Kendi dalışlarımızda gördüğümüz takdirde, av araçlarını bildirmek için de Ağım Kayboldu internet sitesine başvurmalıyız. Herkes kendi üzerine düşeni yaparsa denizler bütün canlılığıyla masmavi kalacaktır!

Kaynakça:

“Terkedilmiş Ağlar.” Erişim Şubat 2019. https://www.tarimorman.gov.tr/BSGM/Belgeler/Duyurular/TERKED%C4%B0LM%C4%B0S-AGLAR.pdf

“Hayalet Ağ Avcıları.” Erişim Şubat 2019. http://www.akdenizkoruma.org.tr/hayalet-ag-avcilari/

Heimbuch, Jaymi. “What are Ghost Nets.” Erişim Şubat 2019. https://www.mnn.com/earth-matters/animals/blogs/what-are-ghost-nets

Alberts, Elizabeth Claire. “These Creepy ‘Ghost Nets’ are Killing Thousands of Animals Every Year.” Erişim Şubat 2019. https://www.thedodo.com/in-the-wild/ocean-animals-dying-in-lost-fishing-gear