ALTERNATİF BİR DÜNYA MÜMKÜN: OTİZM VE SCUBA
araştırma

Editörün Notu: Dalış sadece sportif amaçla yapılan bir spordan çok daha fazlası. Derinliklerde bulunan sükûnet, kişinin kendiyle kalmasını sağlayarak rehabilitasyon etkisi gösterebiliyor. Dalışın bu etkilerini gördüğümüz güzide örneklerden biri de otizmli bireylerin dalış deneyimleri. Yazarlarımızdan Hande Yetkin, bizler için donanımlı dalışın otizmli bireylerin üzerindeki etkilerini yazdı. Keyifli okumalar!

Kalıtsal kökenli olabilen ya da erken çocukluk döneminde ortaya çıkabilen bir nörolojik gelişim bozukluğu hastalığı olan otizm, bireylerin sosyal iletişim ve etkileşimin yanı sıra duygularını ifade etmedeki yetersizliğine bağlı olarak hayat boyu mücadele gerektiren bir süreci gerektiriyor. Sporun -özellikle tüplü dalışın- otizm spektrum bozukluğundan muzdarip bireyler üzerindeki pozitif bilişsel etkileri üzerine yapılan çalışmaların kısıtlılığına karşın, mevcut araştırmalardan edinilen bulgular ve birinci ağızdan ebeveyn deneyimleri oldukça iç açıcı bir tablo ortaya koymakta.

2013’ün Eylül ayında Johns Hopkins Üniversitesi araştırma ekibinden Dr. Adam Kaplin ve Dr. Daniel Becker, tüplü dalışın gazilerin nörolojik fonksiyonlarındaki iyileştirici gücüne dikkat çeken “Sea of Change” isimli bir belgesel hazırladı, belgesel her ne kadar nörorehabilitasyon camiasında belirli seviyede farkındalığa kapı aralasa da çalışmanın pilot düzeyde kalmasından ötürü kitlelere ulaşamadı.

Midwestern Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen deneysel çalışma çok daha detaylı ve somut verilere sahipti. Yaşları 11-28 arasında değişen otizmli bireyleri, ebeveynleri ve çalışma sürecinde onlara eşlik eden altı dalış liderini içeren araştırma, sözlü görüşme metoduyla yürütüldü. Ebeveynler çocuklarının hayatları boyunca bu kadar gülümsemediklerini söylerken, otizmli katılımcıların çoğunluğu dalış esnasında kendilerini iyi hissettiklerini ve yapabileceklerine olan inançlarının arttığını belirtti. Derinlerin sessizliğinin sakinleştirici etkisi ve sosyal yaşamlarında konuşabilecekleri bir konu bulabilmelerine sağladığı katkıysa ön plana çıkan diğer önemli bulgulardı. 

Çalışma katılımcılarından Alice Kay, otizm sendromlu oğlunun dokuzuncu yaş gününde SCUBA ile tanışmasına dair şunları kaydetti: “Oğlumuz suda huzur buldu. Hiç kimseyle konuşmak veya kimseyle yakınlaşmak zorunda değildi, uyarıcılarsa oldukça azdı.” Oğlu ise hislerini şöyle ifade ediyordu: “İnanılmazdı anne. Sanki biri beni kucaklıyor gibiydi ama dokunmuyordu.”

Suyun olumlu etkisine dair bir teori de ağırlıktan kaynaklı baskının otizmli bireyler üzerindeki rahatlatıcılığı. Teoriye göre su, kişiyi tıpkı bir battaniye gibi sarıp sarmalayarak sakinleştirici bir atmosfer yaratıyor.

Hong Kong Su Altı Federasyonu eski başkan yardımcısı ve iki otistik çocuk babası Chan Leung-bo’ya göreyse dalışın sakinleştiriciliği, diğer sporlara nazaran güç ve hız gerektirmemesiyle ilintili. Dalışın gerektirdiği sükunetin, otizmli bireylerin kendi dünyalarını bulmasına yardımcı olduğunu ve onlara ana rahmindeymiş gibi hissettirdiğini belirtiyor.

 han and one of his students.

Chan Leung-bo ve bir öğrencisi – Kaynak: Global Times

Ağır otizm tanısı konulan Ozan Gültekin’in dalış serüveni de Midwestern Üniversitesi’nin çalışmasındaki bulguları ve dünyadaki diğer örnekleri birebir destekler biçimdeydi. Aile, ilk etapta yüzmenin otizmli bireylerdeki rehabilite etkisini göz önünde bulundurarak Ozan’ı bir yüzme havuzuna kaydettirmişti; fakat diğer üyelerin rahatsızlığından ötürü üyelikleri iptal edildi. Çalışmaya denizde devam eden Ozan dalgıç kıyafetli bir zıpkıncıyı görerek aynı kıyafeti giymek istedi, bunun üzerine babası ona Jacques-Yves Cousteau’nun videolarını izletmeye başladı ve böylece dalışla tanışmış oldu. Şu an 20 yaşında olan Ozan, 14 yaşından beri dalış yapıyor ve uluslararası dalış festivallerinden davet alıyor.

Ozan ve Dalış Eğtmeni

Ozan Gültekin (Eğitim Esnasında)

Dalış eğitmeni Tağmaç Saraçoğlu, Ozan’ın eğitime devam edebilen tek engelli öğrencisi olduğunu söylerken, babası Cengiz Gültekin ise değişimi şöyle açıkladı: “Çocuk sudan çıkıp eve gelince çok mutlu oluyordu. Bir şeyi başarmanın mutluluğunu yaşıyordu. Zamanla öfke nöbetlerinde azalma, diyalog kurmada artışlar başladı. Biz de bu dalışın verdiği güvenle, çocuğa küçük küçük görevler vermeye başladık. Bakkala, fırına, berbere kendisi gitmeye başladı. Biz de arkasından onu izliyorduk. Çocuk bunları başarıyla yerine getirince kendisine güveni daha da arttı. Bunda dalışın çok büyük etkisi oldu, dalış gibi zor bir işi başarınca bu işler ona kolay geldi.”

KAYNAKÇA

Benefits of Scuba Diving Shows Promise to Those with Autism

Documentary PBS Premiere “Sea of Change” 

Innovative program helps autistic kids through scuba diving therapy

Otizmli Ozan Gültekin’in Yüzü Dalışla Güldü

The Effects of Scuba Diving on Occupational Performance in Individuals with Autism Spectrum Disorders