DALIŞ VE FİZYOLOJİ 7 – DALIŞTAN ÖNCE VE SONRA ALKOL TÜKETİMİ
araştırma

Editörün notu: Fizyoloji serimizin son, derin dergi’nin dijital ortamdaki 100. yazısı Derin Oyal’dan geliyor! Derin bizler için alkolün insan vücudundaki etkilerini, dalıcının dalış öncesi ve sonrasında alkol tüketmesi durumunda dikkat etmesi gerekenleri araştırdı. Keyifli okumalar!

Bu yazıda dalış camiası tarafından dalışa negatif etki ettiği bilinen; kimi dalıcılar tarafından negatif etkisi önemsenmeyip tüketilirken kimileri tarafından kesinlikle karşı durulan ya da tüketimine sınır konan alkolün bilimsel bir çerçevede dalışa etkilerinden bahsedeceğiz. Alkol tüketiminin dalıcıları belli bir süre zarfında nasıl etkilediğini ve bu etkilerden nasıl kaçınılabileceğini ortaya koyacağız. Öncelikle alkolün insan fizyolojisine etkilerinden bahsedelim.

scuba-diving-vector-illustration

 Alkollü içeceklerde bulunan alkol etil alkoldür (etanol) ve kimyasal yapısı CH3-CH2-OHolarak gösterilir. Alkolün sürekli kullanıldığı durumda insanların üstünde psikolojik bağımlılık yaptığı bilinmektedir. Aynı zamanda uzun süreli kullanımda karaciğere, sindirim ve sinir sistemine kalıcı hasarlar verebilmektedir. Dalıcıları dalış esnasında etkileyen etkiler bu uzun süreli etkiler değildir. Dalıcılar sağlık testlerinden geçerken bahsettiğimiz vücut sistemlerinde sağlık sorunlarına sahip olup olmadıklarına bakılmaktadır.

Dalıcıları dalış esnasında etkileyen etkiler alkolün kısa süreli etkileridir ; alkol merkezi sinir sistemini sarsarak yargılama ve karar verme yeteneğini azaltır, konsantrasyonu bozar ve uyaranlara karşı tepki süresini büyük bir oranda kısaltır. Genellikle alkol tüketen kişiler bu etkileri fark etmezler. Alkolün sinir sistemine etkileri yanında dehidrasyona sebep olduğu da bilinmektedir, dehidrasyonun dekompresyon hastalığı riskini arttıran bir faktör olduğu da tıbbi araştırmalar sonucunda kanıtlanmıştır. Alkol tüketimi aynı zamanda vücuttaki glukoz miktarını azaltarak dalıcılarda yorgunluğa sebep olur, bu yorgunluk dalıcıların karar verme yeteneğini etkilediği gibi dekompresyon hastalığı riskini de artırır. Dalıştan sonra içki kullanımının ise dehidrasyona sebebiyet vermesi ile DKH riskini artırması dışında bilinen başka bir etkisi yoktur. Bundan kaçınmak için dalıcıların dalıştan sonra dokularındaki rezidüel nitrojen miktarının normal düzeye inmesini beklemeleri yeterli olacaktır.

50ye yakın araştırmanın sonucunda edinilen bilgilere göre boğulma yaşanan dalış kazalarının yüzde sekseninden önceki gece veya dalışın hemen öncesinde dalıcılar alkol tüketmiş olup bu dalıcıların geneli yetişkin erkeklerdir. Bu araştırmalar bize alkolün merkezi sinir sistemine yaptığı kısa süreli negatif etkinin dekompresyon hastalığına etkisine nazaran fazla olduğunu gösterir, özetle alkolün sinir sistemine etkisi dalış kazası geçirilmesinin asıl sebebidir. Peki, dalıcılar bu etkiden nasıl kaçınabilir?

oceania--micronesia--yap--diver-with-grey-reef-sharks--carcharhinus-amblyrhynchos-535650995-59e128cb0d327a00103ae600

Alkolün metabolizmada yıkılması ve etkilerinin yok olması zaman gerektiren bir süreçtir, sağlıklı yetişkin insanlar üstünde  yapılan deneyler sonucunda kandaki alkol derişimi %0.04’e çıkan dalıcılarda merkezi sinir sisteminin yüksek oranda yavaşladığı tespit edilmiştir. Yetişkin bir birey 33cl birayı 1 saat içinde içtiğinde kanındaki alkol derişimi %0.04’e çıkmaktadır. 30ml akolün kandan atılması için gereken süre 1 saattir, biranın içindeki alkol oranını %10 kabul edersek içtiğimiz her 33cl biranın metabolizmadan atılması için 1 saat beklenmesi gerekmektedir. Dalıcılar içki içerken bu matematik  hesabını takip ederek içki tüketimini sınırlandırdığında risk faktörü en aza indirgenmiş olur, yine de dehidrasyonu ve dehidrasyona bağlı olarak artan dekompresyon hastalığı riskini en aza indirgemek için dalıcının bolca su içmesi gerekmektedir. Her 33cl biraya (33ml alkol) karşılık 50cl su içilmesi gerektiği düşünülebilir. DAN(Diver’s Alert Network) ise kandaki alkol derişimi %0.1’e çıktığında 8 saat boyunca dalış yapılmaması gerektiğini kurallaştırmıştır. Bu uçak pilotları için FAA(Federal Aviation Administration) tarafından belirlenen süreyle birebir aynıdır.

Dalıcılar alkolün negatif etkilerini yaşamadan riski minimuma indirgenmiş bir dalış yapmak istiyorlarsa dekompresyon beklemelerine benzer “alkol metabolizması” beklemesi yapmaları ve bolca su içmeleri gerekmektedir. Nitekim yukarda bahsettiğimiz deneyler ortalama sonuçlardır; yaşa, kiloya, boya, cinsiyete vb. göre alkolün insanlar üzerindeki etkileri farklı olabilir, bu sebeple en güvenli dalış, öncesinde ve sonrasında alkol tüketilmeyen dalış olacaktır.

Kaynakça

Dovenbarger, Joel. “A DAN Perspective on Diver Safety and Alcohol Use.”

Lee, John. “Drinking and Diving: Is It Safe?” Summer 2012.

Yenigün, Mustafa. “Alkol Tüketimi ve Tıp.”