GIANT BARREL SPONGE
canlı

Editörün notu: Su altı dünyasını su altı canlılarından ayrı düşünmek elbette mümkün değil. Üyelerimizden Basri Şahin, insan boyunu geçen uzunluğu, 1 buçuk metre civarındaki çapıyla su altı tutkunlarını büyüleyen “varil süngeri” üzerine yazdı. Keyifli okumalar!

Tüplü dalış yapan bireylerin, dalış bölgesini seçmesinde kilit rol oynayan faktörler içerisinde su altı canlılığı ilk sıralardadır. Dalış süresince keyfimizi artıran etmenlerin listesi; yer şekilleri, canlı çeşitliliği, görüş mesafesi şeklinde uzayıp gider. Balık çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgeler kuşkusuz favori dalış bölgeleri arasındadır. Bunun yanı sıra deryada yer alan yüzgeçli canlılar dışında güzelliği artırıcı etmenler de yok değildir.

Karayiplerde bir dalıcı ve varil süngeri

Bu yazımızda 5 binden fazla çeşidi olan ve tarihsel süreçte birçok alanda kendisinden faydalanılan canlılar sınıfının bir türünü ele alacağız: Varil Süngeri. Varil süngerinden önce süngerler alemine bir göz atalım. Süngerler, canlılar aleminin alglerden sonra bilinen en eski grubunda yer almaktadır. Hareket kabiliyetleri bulunmayan süngerler, daha çok sade ve kayalık bölgelerde, hayvan kabuklarına veya zemine tutundukları yerden bir daha hiç ayrılmaksızın yaşarlar. Yaşamlarını sürekli bir yere tutunarak sürdürdükleri için kendileri, uzunca süre bitkisel organizmalar olarak kabul görmüştür.

Çok hücreli ve gözenekli organizmaların en ilkeli olmalarının sebebiyse herhangi bir sinir ya da kas sistemleri olmamasıdır. Anatomisini üç temel başlık altında inceleyebiliriz: oskulum, gastral boşluk ve ostia adı verilen su alan porlar (sap). Solunum ve boşaltımı difüzyonla gerçekleştiren süngerler, porlardan aldığı suyun içindeki mikroorganizmalarla beslenir ardından oskulumdan suyu dışarı atar. Bazı türleri renk yönünden çok canlıyken diğerleri gri tonlarının hâkim olduğu bir yapıya sahiptir. Şekil itibariyle de çok çeşitlik gösteren süngerlerin; tüp, vazo, sarmaşık ve varil türleri yaygındır. Genellikle soğuk sularda yaşayan süngerlere, mercanların yoğun olduğu Avustralya açıklarında, Karayipler’de rastlanmaktadır.

barrrel

Varil süngeri, konum itibariyle 10 m ile 30 m derinlikte, 100 yılı aşkın ömrü, ortalama insan boyunu aşan büyüklüğü, 1 buçuk m dolaylarında çapıyla hayret ettirici niteliktedir. Porlar yardımıyla aldığı su içindeki planktonları süzüp kendini beslemektedir. Saniyede 2-3 litre su süzebilme kabiliyeti onu diğer süngerlerden ayırır. Aşağıda Karayipler’deki resiflerde bulunan varil süngerinin beslenmesine ilişkin, porlarının çalışma dinamiğini gözler önüne serebilmek amacıyla hazırlanan bir videoyu bulabilirsiniz. Video, hidrologlar tarafından elde edilen zararsız bir kimyasal maddeyi (fluorescein’i) şırınga yardımıyla varil süngerinin etrafına azar azar gönderip, test eden bir su altı tutkunu tarafından çekilmiş. izlemek için tıklayınız!

Su süzme hızından bağımsız olarak, varil süngerinin suyu süzerken oluşturduğu renk cümbüşü ise şüphesiz kuzey ışıklarına çağrıştırıyor.

Süngerlerin bir yere tutunduktan sonra hareket etmemelerinden çiftleşme yöntemleri de etkilenir. Erkek süngerin porlar yardımıyla suya bıraktığı spermleri dişi sünger yine porlar yardımıyla alarak döllenmesini gerçekleştirir. Döllenme sonrası dişi sünger planktonik küçük larvalarını suya bırakır, bu larvalar bir kayaya tutunduğunda döngü tamamlanmış olur.

Varil süngerleri çoğu canlı tarafından besin kaynağı olarak görülmez. Sadece deniz kaplumbağaları ve diğer birkaç canlının besin olarak radarında yer alır.

Kaynakça:

https://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/giant-barrel-sponge
https://www.nature.com/articles/s41598-018-33294-1
https://animaldiversity.org/accounts/Xestospongia_muta/